Najczęstsze Problemy Psychologiczne u Dzieci i Młodzieży

Najczęstsze zaburzenia psychologiczne i objawy u dzieci i młodzieży

Ważne jest rozpoznawanie zaburzeń psychologicznych występujących w dzieciństwie i okresie dojrzewania, ponieważ konieczne jest uwzględnienie wieku i etapu rozwojowego przy ocenie nieprawidłowej sytuacji oraz wdrożeniu odpowiednich interwencji. Istotne jest również, aby rodzina zaakceptowała stan dziecka i odpowiednio na niego reagowała.

Czym jest zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) u dzieci i młodzieży?

Deficyt uwagi i nadpobudliwość u dzieci i młodzieży oznacza trudności w skutecznym działaniu. Dzieci i młodzież z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) wykazują impulsywność, nasilone aktywności ruchowe, takie jak bezcelowa lub przypadkowa nadpobudliwość czy niepokój, oraz trudności z koncentracją i utrzymaniem uwagi.

Dzieci i młodzież z ADHD łatwo się rozpraszają i często nie są w stanie przestrzegać ani spełniać wymagań wynikających z instrukcji. W porównaniu z rówieśnikami mają trudności w nauce i w kontaktach społecznych. W związku z tym dzieci i młodzież z rozpoznanym ADHD mogą potrzebować więcej czasu na egzaminach. Odwiedź nasz artykuł, aby dowiedzieć się więcej o zespole nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi u dzieci i młodzieży.

Czym jest zaburzenie opozycyjno-buntownicze u dzieci i młodzieży?

Zaburzenie opozycyjno-buntownicze dotyczy sposobu, w jaki dzieci i młodzież odnoszą się do norm społecznych i zasad postępowania. Charakteryzuje się ono zachowaniami antyspołecznymi, czyli takimi, które naruszają prawa innych osób lub łamią prawo bądź normy społeczne. Przykładem nieodpowiednich zachowań może być celowe rozpalenie ognia lub kradzież¹.

Najważniejszą cechą zachowań dzieci i młodzieży z zaburzeniem opozycyjno-buntowniczym jest to, że są negatywnie nastawione, buntownicze, nieustępliwe i wrogie wobec osób sprawujących władzę.¹. Zaburzenie opozycyjno-buntownicze występuje częściej u chłopców niż u dziewcząt, a czynnikami ryzyka są konflikty rodzinne, niekorzystna sytuacja społeczno-ekonomiczna oraz antyspołeczne zachowania rodziców.².

Czym jest zaburzenie zachowania u dzieci i młodzieży?

Podstawowym objawem zaburzenia zachowania u dzieci i młodzieży jest trwałe łamanie zasad postępowania oraz brak szacunku dla praw innych osób. Dzieci i młodzież z tym zaburzeniem zazwyczaj mają słabo rozwinięte umiejętności społeczne.

Jawną lub ukrytą agresję, nieposłuszeństwo, agresję fizyczną i słowną, tendencję do ciągłych kłótni i bójek, okrucieństwo wobec zwierząt, chęć zemsty, destrukcyjność, kłamstwo, kradzieże oraz wybuchy złości uważa się za objawy zaburzenia zachowania u dzieci i młodzieży. Dzieci te często przejawiają zachowania nieodpowiednie do swojego wieku. Na przykład mogą przejawiać zachowania seksualne bez zahamowań lub wykazywać agresję seksualną.¹.

U dzieci i młodzieży z zaburzeniem zachowania mogą występować zachowania takie jak: zastraszanie innych, włóczęgostwo, podpalenia, rabunki czy nawet próby zabójstwa.

Według obrazu klinicznego, zaburzenie opozycyjno-buntownicze poprzedza zaburzenie zachowania, które następnie się w nie przekształca. U dzieci i młodzieży, które po okresie dojrzewania nadal wykazują te objawy, może zostać zdiagnozowane zaburzenie osobowości antyspołecznej. W późniejszym życiu mogą również pojawić się używanie, nadużywanie lub uzależnienie od substancji psychoaktywnych.

Przyczyny zaburzenia opozycyjno-buntowniczego i zaburzenia zachowania u dzieci i młodzieży

Ponieważ zaburzenie opozycyjno-buntownicze poprzedza zaburzenie zachowania i ma wiele wspólnych objawów, omówimy ich przyczyny łącznie.

Brak bezpiecznego przywiązania we wczesnym dzieciństwie może prowadzić do zaburzenia opozycyjno-buntowniczego, a następnie do zaburzenia zachowania w dzieciństwie lub okresie dojrzewania. Brak możliwości wytworzenia bezpiecznych więzi we wczesnym dzieciństwie może prowadzić do zaburzenia opozycyjno-buntowniczego, a później do zaburzenia zachowania w dzieciństwie lub okresie dojrzewania.².

Ponadto, według badań, niewystarczająco rozwinięte funkcje neuropsychologiczne mogą sprzyjać pojawieniu się tych zaburzeń w kolejnych latach. Na przykład osoby o niskiej inteligencji werbalnej mogą uciekać się do zachowań agresywnych, gdy nie potrafią wyrazić siebie słowami.¹.

Interwencje w zaburzeniu opozycyjno-buntowniczym i zaburzeniu zachowania u dzieci i młodzieży

Zastraszanie i przemoc, takie jak „uczenie dziecka, kto tu rządzi”, są częścią naszej kultury, więc wszyscy je widzimy. Jednak takie działania mogą pogarszać problematyczne zachowania, zamiast sprawić, że dzieci czy nastolatki przestaną je przejawiać.

Jeżeli dziecko lub nastolatek nie zmieni swojego otoczenia, interwencje w przypadku tych zaburzeń będą nieskuteczne. W związku z tym skoncentrowanie się na rodzinie, która jest najbliższym środowiskiem dziecka, jest jednym z najskuteczniejszych sposobów tworzenia Spójnego Modelu Rodzinnego.¹.

Metody behawioralne to kolejny rodzaj podejścia interwencyjnego. Pracuje się tutaj zarówno z rodziną, jak i z dzieckiem, a poprzez naukę technik kontroli w rodzinie możliwe jest nagradzanie zachowań odpowiednich oraz eliminowanie sytuacji, które wzmacniają nieadaptacyjne i negatywne zachowania.³.

Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży

Nie jesteśmy całkowicie odporni na niekorzystne wydarzenia w dzieciństwie czy okresie dojrzewania, tak jak w dorosłości. W związku z tym traumatyczne doświadczenia mogą powodować zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży, podobnie jak u dorosłych.

Czym jest zaburzenie lęku separacyjnego u dzieci i młodzieży?

Być może widziałeś dzieci, które kontaktują się tylko z członkami swojej rodziny i płaczą oraz martwią się, gdy ktoś inny chce je przytulić. Dzieci te mogą cierpieć na zaburzenie psychiczne zwane lękiem separacyjnym.

Dzieci i młodzież z zaburzeniem lęku separacyjnego odczuwają ogromny dyskomfort i niepokój, gdy opuszczają dom lub rodzinę. Ponadto nadmiernie martwią się utratą członków rodziny lub tym, że coś im się stanie, nawet jeśli nie ma ku temu żadnego powodu. Z tego powodu odmawiają chodzenia do szkoły lub w inne miejsca, aby uniknąć rozstania z rodziną. Unikają również pozostawania sam na sam z innymi osobami, które nie należą do rodziny lub które sprawiają, że czują się nieswojo.⁴.

Mutyzm wybiórczy u dzieci i młodzieży

Można spotkać dzieci, które nie mówią, mimo że nie mają rozwojowych problemów z mową, lub osoby, które rzadko mówią w okresie dojrzewania w obecności innych osób niż rodzice i rodzeństwo lub osoby mieszkające w tym samym domu. Jest to tzw. mutyzm wybiórczy i jest klasyfikowany w kategorii zaburzeń lękowych u dzieci.

Mutyzm wybiórczy to zaburzenie lękowe, które utrudnia lub uniemożliwia naukę i adaptację społeczną w określonej sytuacji społecznej. Aby stwierdzić, że dziecko doświadcza selektywnej milczenia, musi ono być zdolne do mówienia.¹.

Przyczyny zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży

Dzieci z zaburzeniami lękowymi mają bardziej wrażliwą naturę niż ich rówieśnicy, w związku z czym łatwiej je dotykają negatywne bodźce. W efekcie trudno je uspokoić.

Takie sytuacje jak pobyt w szpitalu, poważna choroba czy wypadek w młodym wieku mogą wywołać traumę i stworzyć podłoże dla tego typu zaburzeń lękowych.

Obojętne lub zdystansowane zachowania rodziców, a także nadmiernie lękliwe i nadopiekuńcze zachowania matek i ojców mogą również sprzyjać rozwojowi zaburzeń lękowych u dzieci. Oddalenie dziecka od przyjaciół lub środowiska społecznego, a także narażenie na stresujące sytuacje i podatność na nie, mogą odgrywać rolę czynników wyzwalających.⁵.

Interwencje w zaburzeniach lękowych u dzieci i młodzieży

Można prowadzić trening pewności siebie, który pozwala dzieciom rozpoznawać i rozwijać własne umiejętności. Przydatne mogą być także techniki i procedury behawioralne, które pomagają zmniejszyć skłonność do zachowań lękowych. Współpraca z psychiatrą może pomóc dziecku lub nastolatkowi otrzymać potrzebne leki w przypadku nasilonego lęku.