Ποια είναι η φαρμακευτική αγωγή για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ);

Τι είναι τα φάρμακα για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας;

Τα φάρμακα για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) ομαδοποιούνται γενικά σε δύο κύριες κατηγορίες: διεγερτικά και μη διεγερτικά. Αυτά τα φάρμακα χρησιμοποιούνται για να βοηθήσουν στον έλεγχο των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ.

Συγκεκριμένα, για θεραπεία της ΔΕΠΥ χρησιμοποιούνται συνήθως φάρμακα που περιέχουν μεθυλφαινιδάτη. Αυτά τα φάρμακα δρουν ρυθμίζοντας τη μετάδοση της ντοπαμίνης και της νορεπινεφρίνης, δηλαδή των βασικών νευροδιαβιβαστών που εμπλέκονται στη ΔΕΠΥ.

Πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι τα ψυχοδιεγερτικά φάρμακα μειώνουν τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ σε βραχυπρόθεσμη θεραπεία. Επί παραδείγματι, μια μεγάλης κλίμακας ανάλυση έδειξε ότι η μεθυλφαινιδάτη και οι αμφεταμίνες είναι αποτελεσματικές στη θεραπεία της ΔΕΠΥ. Έχει επίσης βρεθεί ότι η μεθυλφαινιδάτη δρα σε ενήλικες οδηγώντας στη μείωση των συμπτωμάτων.

Λειτουργούν τα φάρμακα ελλειμματικής προσοχής;

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι μια νευροβιολογική διαταραχή που συνήθως εκδηλώνεται με συμπτώματα όπως απροσεξία, υπερκινητικότητα και παρορμητικότητα.

Γενικότερα, τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για αυτή τη διαταραχή θεωρούνται αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή που υποστηρίζεται από επιστημονικές μελέτες και μακροχρόνιες παρατηρήσεις. Τα αποτελέσματα των φαρμάκων είναι συνήθως άμεσα και μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής ενός ατόμου.

Εντούτοις, η αποτελεσματικότητα των φαρμάκων ελλειμματικής προσοχής μπορεί να διαφέρει από άτομο σε άτομο, καθώς ενώ κάποια άτομα ανταποκρίνονται καλύτερα σε ένα συγκεκριμένο φάρμακο, άλλα μπορεί να ανταποκρίνονται καλύτερα σε ένα διαφορετικό. Επομένως, η φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να αξιολογείται προσεκτικά πριν από την έναρξη και η επιλογή του φαρμάκου θα πρέπει να γίνεται από ειδικό γιατρό.

Τι συμβαίνει εάν δεν αντιμετωπιστεί η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής;

Τα άτομα με ΔΕΠΥ συχνά δυσκολεύονται να εστιάσουν, να ακολουθήσουν οδηγίες, να οργανώσουν εργασίες και να διαχειριστούν αποτελεσματικά το χρόνο. Επίσης, έχουν την τάση να ενεργούν παρορμητικά, να διακόπτουν τους άλλους ενώ μιλούν ή να παίρνουν αλόγιστες αποφάσεις. Η ΔΕΠΥ επηρεάζει οποιονδήποτε ανεξαρτήτως ηλικίας, αλλά συνήθως διαγιγνώσκεται στην παιδική ηλικία.

Εάν η ΔΕΠΥ αφεθεί χωρίς θεραπεία, μπορεί να οδηγήσει σε διάφορα προβλήματα σε διαφορετικούς τομείς:

1. Ακαδημαϊκή επίδοση

Τα παιδιά με ΔΕΠΥ μπορεί να δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν στα μαθήματα, τις εργασίες ή τις εξετάσεις. Υπάρχει επίσης δυσκολία επικέντρωσης στο πλαίσιο της τάξης, στην ολοκλήρωση εργασιών ή στην ακολούθηση οδηγιών. Ακόμα σύνηθες φαινόμενο είναι τα άτομα με ΔΕΠΥ να χάνουν υλικά, προθεσμίες ή να κάνουν πιο απρόσεκτα λάθη.

Οι προαναφερθείσες δυσκολίες μπορεί να οδηγήσουν σε χαμηλή αυτοεκτίμηση, απογοήτευση, άγχος ή κατάθλιψη. Ερήμην κατάλληλης υποστήριξης, τα παιδιά με ΔΕΠΥ μπορεί να μείνουν πίσω σε σχέση με τους συνομηλίκους τους, να εγκαταλείψουν το σχολείο ή να αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες.

2. Κοινωνικές σχέσεις

Τα άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να δυσκολεύονται να κάνουν φίλους, να διατηρήσουν φιλίες, να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά ή να «διαβάσουν» κοινωνικές ενδείξεις. Επομένως, υπάρχει το ενδεχόμενο να εκληφθούν από τους άλλους ως άτομα αγενή, αρνητικά ή αναίσθητα.

Μια άλλη δυσκολία που ανακύπτει αφορά στην επίλυση συγκρούσεων, την ενσυναίσθηση ή τη συνεργασία. Τα παραπάνω οδηγούν σε κοινωνική απομόνωση, απόρριψη, εκφοβισμό ή μοναξιά. Χωρίς επαρκή υποστήριξη, τα άτομα με ΔΕΠΥ δυσκολεύονται να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες με επιπτώσεις στην αυτοεκτίμηση ή δημιουργία κοινωνικού άγχους.

3. Εργασιακή απόδοση

Οι ενήλικες με ΔΕΠΥ μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην εύρεση εργασίας, στη διατήρηση της απασχόλησης, στην ικανοποίηση των εργασιακών προσδοκιών ή στη διαχείριση ευθυνών. Μπορεί να δυσκολεύονται να επικεντρωθούν σε εργασίες, να παραμείνουν οργανωμένοι ή να δώσουν προτεραιότητα στις ευθύνες.

Ενδέχεται επίσης να παίρνουν παρορμητικές αποφάσεις, να χάνουν προθεσμίες ή να δυσκολεύονται να δώσουν προσοχή στις λεπτομέρειες. Αυτά τα ζητήματα μπορεί να επηρεάσουν την παραγωγικότητα, την αποδοτικότητα και την ποιότητα της εργασίας. Δίχως κατάλληλες στρατηγικές αντιμετώπισης και υποστήριξη, οι ενήλικες με ΔΕΠΥ βιώνουν δυσαρέσκεια από την εργασία, άγχος, εξουθένωση ή βρίσκονται σε συνθήκη ανεργίας.

Τύποι φαρμάκων για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας

1. Διεγερτικά

Αμφεταμίνες

Πρόκειται για διεγερτικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται συνήθως στη θεραπεία της ΔΕΠΥ.

• Αμφεταμίνη
• Δεξτροαμφεταμίνη
• Λισδεξαμφεταμίνη

Αυτά τα φάρμακα είναι διαθέσιμα σε μορφή δισκίου ή κάψουλας άμεσης αποδέσμευσης και παρατεταμένης αποδέσμευσης.

• Adderall XR
• Dexedrine
• Dyanavel XR
• Evekeo
• ProCentra
• Vyvanse

Μεθυλφαινιδάτη

Η μεθυλφαινιδάτη δρα αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα νορεπινεφρίνης και ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Αυτά τα φάρμακα είναι διαθέσιμα σε μορφές δισκίων ή καψουλών άμεσης αποδέσμευσης, παρατεταμένης αποδέσμευσης και ελεγχόμενης αποδέσμευσης. Διατίθεται επίσης ως διαδερμικό έμπλαστρο με την ονομασία Daytrana.

• Aptensio XR
• Metadate ER
• Concerta
• Daytrana
• Ritalin
• Ritalin LA
• Μεθυλίνη
• QuilliChew
• Quillivant
• Dexmethylphenidate

Αυτό το φάρμακο είναι ένα παράγωγο μεθυλφαινιδάτης που χρησιμοποιείται για τη διαχείριση των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ και διατίθεται με την εμπορική ονομασία Focalin.

2. Μη διεγερτικά

Η ατομοξετίνη (Strattera) είναι ένα μη διεγερτικό φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ΔΕΠΥ.

Ατομοξετίνη (Strattera)

Ένα μη διεγερτικό φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της ΔΕΠΥ. Μπορεί να βελτιώσει την προσοχή και να μειώσει την υπερκινητικότητα και την παρορμητικότητα αυξάνοντας τα επίπεδα νορεπινεφρίνης στον εγκέφαλο. Συνήθως λαμβάνεται μία ή δύο φορές την ημέρα σε μορφή κάψουλας.

Κλονιδίνη (Kapvay) και γουανφασίνη (Intuniv)

Με αρχική χρήση για τη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης, αυτά τα φάρμακα φάνηκε στην πορεία να βοηθούν στη μείωση των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ. Λειτουργούν επηρεάζοντας τους υποδοχείς νορεπινεφρίνης στον εγκέφαλο. Μπορεί να βελτιώσουν την προσοχή και να μειώσουν την υπερκινητικότητα, την παρορμητικότητα και τις ξαφνικές συναισθηματικές αντιδράσεις. Συνήθως λαμβάνονται μία φορά την ημέρα σε μορφή δισκίου παρατεταμένης αποδέσμευσης.

Βουπροπιόνη (Wellbutrin)

Αν και αρχικά χρησιμοποιήθηκε για τη θεραπεία της κατάθλιψης, αυτό το φάρμακο μπορεί επίσης να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ. Λειτουργεί αυξάνοντας τα επίπεδα ντοπαμίνης και νορεπινεφρίνης στον εγκέφαλο. Συνήθως λαμβάνεται μία ή δύο φορές την ημέρα σε μορφή δισκίου παρατεταμένης αποδέσμευσης.

Ποιες είναι οι παρενέργειες των φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ;

Οι παρενέργειες των φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Εξαρτώνται από τον τύπο του φαρμάκου, τη δοσολογία και τη διάρκεια της θεραπείας. Παρακάτω είναι οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ που αναφέρονται ανά κατηγορία:

Παρενέργειες διεγερτικών φαρμάκων

• Απώλεια όρεξης
• Απώλεια βάρους
• Αϋπνία
• Πονοκέφαλος
• Κοιλιακό άλγος
• Ναυτία
• Αίσθημα παλμών
• Αυξημένη αρτηριακή πίεση
• Ευερεθιστότητα
• Άγχος
• Φαινόμενο «αναπήδησης» (τα συμπτώματα επιστρέφουν όταν η φαρμακευτική αγωγή εξασθενεί)

Παρενέργειες μη διεγερτικών φαρμάκων

• Ζάλη
• Κόπωση
• Πονοκέφαλος
• Κοιλιακό άλγος
• Ναυτία
• Δυσκοιλιότητα
• Αυξημένη/μειωμένη όρεξη
• Αύξηση βάρους
• Διαταραχές ύπνου
• Ευερεθιστότητα
• Άγχος
• Κατάθλιψη

6 Μέτρα για τη μείωση των παρενεργειών των φαρμάκων

1. Ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού

Κατά την έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής ή την προσαρμογή της δόσης, είναι απαραίτητο να ακολουθείτε αυστηρά τις συστάσεις του γιατρού. Η δοσολογία, ο χρόνος και η συχνότητα πρέπει να καθορίζονται από γιατρό και δεν πρέπει να αλλάζουν αυτοβούλως.

2. Αναφέρετε τις αλληλεπιδράσεις φαρμάκων στον γιατρό

Οποιαδήποτε άλλα φάρμακα, φυτικά συμπληρώματα ή κατανάλωση αλκοόλ που μπορεί να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα για τη ΔΕΠΥ θα πρέπει να αναφέρονται στον γιατρό. Αυτό βοηθά στην πρόληψη πιθανών αλληλεπιδράσεων και διασφαλίζει την ασφαλή θεραπεία.

3. Παρακολούθηση παρενεργειών

Τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες που παρουσιάζονται κατά τη χρήση φαρμάκων θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά. Εάν οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σοβαρές ή επίμονες, θα πρέπει να συμβουλευτείτε αμέσως γιατρό. Η μη παράβλεψη των παρενεργειών καθιστά τη θεραπεία ασφαλέστερη και υγιέστερη.

4. Τηρείτε τους χρόνους λήψης αγωγής

Ορισμένα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ μπορεί να χάσουν την αποτελεσματικότητά τους όταν λαμβάνονται με τροφή. Επομένως, είναι σημαντικό να μάθετε εάν το φάρμακο πρέπει να λαμβάνεται πριν ή μετά τα γεύματα και να ακολουθείτε τις οδηγίες του γιατρού.

5. Αποφύγετε τη λήψη φαρμάκων τη νύχτα

Ορισμένα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ μπορεί να προκαλέσουν αϋπνία. Για το λόγο αυτό, δεν πρέπει να λαμβάνονται αμέσως πριν τον ύπνο. Μπορεί να συνιστάται η λήψη τους το πρωί ή νωρίς το απόγευμα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

6. Μην σταματάτε ξαφνικά

Η φαρμακευτική αγωγή δεν πρέπει να διακόπτεται απότομα. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα στέρησης. Εάν εξετάζεται το ενδεχόμενο διακοπής, θα πρέπει πάντα να προηγείται συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό.