EMDR Terapisi Nedir? Nasıl Uygulanır?
Kısa Özet
EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), Dr. Francine Shapiro tarafından geliştirilen, travmatik deneyimlerin yeniden işlenmesini amaçlayan bir psikoterapi yöntemidir. Göz hareketleri, ses ve dokunsal uyarımlar gibi çift yönlü uyaranlar kullanır. Adaptif Bilgi İşleme teorisine dayanır ve beynin işleyemediği anıların işlenmesini destekler. Başta travma sonrası stres bozukluğu için geliştirilmiş olsa da bugün depresyon, kaygı, fobi ve yas gibi birçok alanda uygulanabilir. Standart protokolü sekiz aşamadan oluşur.
Öne Çıkan Noktalar
- EMDR, travmatik anıların yeniden işlenmesini amaçlayan bir psikoterapi yöntemidir.
- Göz hareketleri, ses ve dokunsal uyarımlar gibi çift yönlü uyaranlar kullanır.
- Adaptif Bilgi İşleme teorisine dayanır; işlenmemiş anıların işlenmesini destekler.
- Başta TSSB için geliştirilmiş; bugün birçok alanda kullanılabilir.
- Standart protokolü sekiz aşamadan oluşur ve online terapide de uygulanabilir.
EMDR Nedir?
EMDR Ne Demek?
EMDR (İngilizce Eye Movement Desensitization and Reprocessing — Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), travmatik deneyimleri yeniden işlemeyi amaçlayan, Dr. Francine Shapiro tarafından geliştirilen bir psikoterapi tekniğidir. Adı göz hareketlerinden gelse de ses ve dokunsal uyarım gibi farklı uyaranları da kullanır.
Yaşadığımız her deneyim, beş duyumuzla aldığımız bilgilerle birlikte düşünce, duygu ve beden duyumlarımız üzerinden işlenerek hafıza ağlarımıza yerleşir ve davranışlarımızı şekillendirir. EMDR, danışanın bilgi işleme sistemini harekete geçirerek bu sürece destek olmayı amaçlar ve nörofizyolojiyi de içine alan birçok terapi yaklaşımının özelliklerini barındırır.
EMDR'ın Ortaya Çıkışı
EMDR, başlangıçta travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) tanısı olan kişilerin tedavisinde kullanılan bir yöntem olarak ortaya çıkmıştır. Travmaların kronikleştiği durumlarda ilgili belirtilerin azaltılmasında etkili bulunmuş; odağı, belirtilerden çok travmatik olayın kendisine ve kişinin onu nasıl içselleştirdiğine yöneltmiştir.
EMDR ve Terapi Yaklaşımları
EMDR, birçok psikolojik kurama entegre edilebilen bir tekniktir:
| Yaklaşım | EMDR ile ilişkisi |
|---|---|
| Psikodinamik | Serbest çağrışıma alan açar; belleğin işlenmesini destekler. Seansta dikkat dağıtmayan sade bir ortam önemsenir |
| Davranışçı | Klasik koşullanma temelinde, kişiyi travmatik anıya kısa süreli ve kontrollü biçimde maruz bırakarak olumsuz tepkileri azaltmayı amaçlar |
| Bilişsel | Olayın kişide oluşturduğu olumsuz anlama odaklanır ve yeniden çerçeveleme imkânı sunar |
EMDR ve Travma
Travma, kısaca olumsuz yaşam olaylarını ifade eder; beynin deneyimlediği ama tam olarak adlandırıp işleyemediği meselelerdir ve çoğunlukla bilinç dışına itilir. Çözülemeyen bu olaylar; aile, iş, arkadaşlık ve romantik ilişki alanlarında kendini gösterebilir. Travma örnekleri arasında şiddete tanık olma veya maruz kalma, taciz, doğal afetler (sel, yangın, deprem) ve çocukluk çağı olumsuz deneyimleri (ihmal, istismar, ebeveyn kaybı) yer alır.
Duygusal yükü ağır ve anlamlandırılamayan olaylar işlenemeden kalabilir; bu da kendini günlük yaşamda gösterebilir. Travmanın olası etkileri arasında depresif duygudurum, kaygı, kronik ağrı ve baş ağrısı, kronik yorgunluk, panik ataklar, uyku ve yeme sorunları sayılabilir.
EMDR ve Adaptif Bilgi İşleme Teorisi
EMDR, temelini Adaptif Bilgi İşleme teorisinden alır. Bu teoriye göre ruhsal sorunlar, travmaya bağlı oluşan ve beynin tam işleyemediği anılarla ilişkilidir. EMDR, bu işlenmemiş anıların güvenli bir ortamda işlenmesini destekler ve var olan işlevsel anılarla bütünleşmesini amaçlar.
Amaç, anının hiç yaşanmadığını kabul ettirmek değildir; yaşanmış deneyimi reddetmeden, anıya dair bakış açısını değiştirerek rahatsızlık veren belirtileri azaltmaya ve günlük hayatta kullanılabilecek yeni bakış açıları kazandırmaya yöneliktir.
EMDR Hangi Durumlarda Kullanılabilir?
Araştırmalar, EMDR'ın farklı alanlardaki etkinliğine dair bulgular sunmaktadır. EMDR, aşağıdaki durumlarda zorlanan kişilerde uygulanabilir:
- Travmaya bağlı stres bozuklukları ve kompleks travma
- Depresyon, kaygı (anksiyete), panik bozukluk ve fobiler
- Performans ve sınav kaygısı
- Yas ve rahatsız edici anılar
- Kronik ağrılar (migren, fibromiyalji) ve somatik bozukluklar
- Beden algısı bozuklukları, yeme bozuklukları ve bağımlılık
EMDR Nasıl Uygulanır? (8 Aşama)
EMDR; geçmiş, bugün ve gelecek temelli üç yönlü bir protokol kullanır. Standart protokol sekiz aşamadan oluşur:
| # | Aşama | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| 1 | Öykü / Planlama | Travma öyküsü alınır; hedefler, kaynaklar ve EMDR'a uygunluk değerlendirilir |
| 2 | Hazırlık | Terapist–danışan bağı kurulur; süreç açıklanır, rahatlama ve güvenlik yöntemleri çalışılır |
| 3 | Değerlendirme | Çalışılacak anı, eşlik eden olumsuz biliş, duygu ve beden duyumu belirlenir (SUD ve VOC ölçekleri) |
| 4 | Duyarsızlaştırma | Çift yönlü uyarımla anı işlenir; rahatsızlık azalana ve yeni bakış açıları gelişene dek sürer |
| 5 | Yerleştirme | Olumsuz bilişin yerine olumlu biliş güçlendirilir |
| 6 | Beden Tarama | Bedende kalan olumsuz duyumlar taranır ve işlenir |
| 7 | Kapanış | Seans, bir rahatlık hâline dönülerek kapatılır; sonrasına dair bilgi verilir |
| 8 | Yeniden Değerlendirme | Sonraki seansın başında tepkiler ve yeni farkındalıklar gözden geçirilir |
EMDR ile Profesyonel Destek
EMDR, eğitimli ve yetkin bir uzman tarafından uygulanması gereken bir yöntemdir ve online terapide de uygulanabilir. Travmatik deneyimlerin etkileriyle baş etmek için Hiwell'i kullanan uzman psikologlarla online görüşebilir veya Hiwell'e kaydolarak ücretsiz bir ön görüşmeyle başlayabilirsiniz.
Hiwell Online Terapi İle TanışınSonuç
EMDR, travmatik anıların yeniden işlenmesini amaçlayan, çift yönlü uyaranlar kullanan bir psikoterapi yöntemidir. Adaptif Bilgi İşleme teorisine dayanır; yaşanmış deneyimi reddetmeden, anıya dair bakış açısını değiştirerek rahatsızlık veren belirtileri azaltmaya yöneliktir. Başta TSSB için geliştirilmiş olsa da bugün kaygı, fobi, yas gibi birçok alanda kullanılabilir. Sekiz aşamalı standart protokolü, yetkin bir uzman eşliğinde online ortamda da uygulanabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik destek yerine geçmez. EMDR, yalnızca ilgili eğitimi almış yetkin bir uzman tarafından uygulanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1EMDR nedir?
EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), travmatik deneyimleri yeniden işlemeyi amaçlayan bir psikoterapi yöntemidir. Göz hareketleri, ses ve dokunsal uyarımlar gibi çift yönlü uyaranlar kullanır.
2EMDR hangi durumlarda kullanılır?
Başta travma sonrası stres bozukluğu olmak üzere depresyon, kaygı, panik bozukluk, fobiler, yas, performans ve sınav kaygısı gibi birçok alanda zorlanan kişilerde uygulanabilir.
3EMDR nasıl uygulanır?
EMDR, sekiz aşamalı bir protokol izler: öykü/planlama, hazırlık, değerlendirme, duyarsızlaştırma, yerleştirme, beden tarama, kapanış ve yeniden değerlendirme. Süreçte çift yönlü uyarımlar kullanılır.
4EMDR kaç seans sürer?
Süre kişiye, travmanın boyutuna ve hedeflere göre değişir; tek bir standart yoktur. Süreç, danışanla birlikte planlanır ve gerektiğinde yeniden değerlendirilir.
5EMDR online uygulanabilir mi?
Evet, EMDR uygun koşullarda online terapide de uygulanabilir. Önemli olan, yöntemin ilgili eğitimi almış yetkin bir uzman tarafından yürütülmesidir.
Kaynakça
- Shapiro, F. (2001). EMDR: Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme – Temel Prensipler, Protokoller ve Prosedürler. Okuyan Us Yayınevi.
- Yaşar, A. B. (2021). EMDR Terapisi ile Beyinde Değişim: Ruhsal Travma Terapisinde İyileşmek. Psikonet Yayınları.
Sitemizde bulunan yazılar tıbbi tavsiye içermez ve yalnızca farkındalık yaratmak amaçlıdır. Yazılardan yola çıkarak bir hastalık tanısı konulamaz. Hastalık tanısını yalnızca psikiyatri hekimleri koyabilir.