Çocuklara Sınır Koymak

Çocuğunuza Sınır Koymak

Çocuğunuza sınır koymakta zorlanıyor musunuz? Ağladığında veya bir konuda durmaksızın konuşup bir şeyler istediğinde ve sizi yıldırmayı başardığında yelkenleri suya indirip istediklerini veriyor musunuz?

Tıpkı ülkeleri fiziksel olarak ayıran sınırlar gibi insan ilişkilerinde de hem somut hem de somut olmayan sınırlar mevcuttur. Sınırlar, arkadaşlarınız ve aileniz ile ilişkilerinizi düzenlemenize ve kendinizi korumanıza yardımcı olmaktadır. İlişkilerde Sınır Koymak hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak için yazımızı okuyabilirsiniz!

Ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişki, arkadaş ve ailelerle olan ilişkiden daha yakın ve samimi bir yapıya sahiptir. Çocuklar hem anne karnında hem de dünyaya geldikten sonra ebeveynler ile yakın ilişki içindedir. Bir ebeveyn olarak, sınırı, çocuğunuzun nerede bittiğini ve nerede başladığını tanımlamak için etrafınıza çizdiğiniz çizgi olarak düşünebilirsiniz1. Dünyaya geldikten sonra tüm fiziksel ve duygusal ihtiyaçları için ebeveynleri ile sınır tanımayan bir ilişki içine giren çocuk, yaşamın ilerleyen dönemlerinde ihtiyaçlarını kendi kendine karşılayabiliyor bilse olsa, ebeveynlerin sınırlarını denemeye devam eder2.

Çocukların Sınırları Aştığının Göstergeleri

Çocuklarınızla kurduğunuz yakın ilişkilerde, onların hangi konuda sınırları denediğini ve aştığını fark etmekte zorluk yaşayabilirsiniz. Çocuklarda sınırları aşmanın örneklerini aşağıda okuyabilirsiniz:

  • Kapı çalmamak
  • Söz kesmek
  • Mahremiyete saygı göstermemek
  • Kendi başlarına yapabilecekleri şeyleri başkalarından istemek
  • Ebeveynlerin özel hayatına müdahil olmak
  • İstediği olmadığında öfke nöbeti geçirmek

Peki çocukların durmak bilmeksizin sınırları denemesini sağlıklı bir şekilde yönetmek için neler yapılabilir?

Çocukların Sınırları Aşmasındaki Ebeveyn Rolü

Çocuklar, sınır koyulmamış bir dünyaya adım attıktan sonra sınırları korumayı da öğrenmekte zorluk yaşayabilirler. Özellikle, bu konuda ebeveynin rolü yadsınamaz. Ebeveynler, çocukların sınırları öğrenmesi ve korumasında kimi zaman yaptıkları kimi zaman ise yapmadıklarıyla önemli bir rol oynamaktadır.

Çocuğunuzun kendisi için yapabileceği veya yapması gereken bir şeyi onun adına yaptığınız zaman, çocuğunuzu yaptıkları hakkında sürekli olarak sorgulayıp yargıladığınız zaman, çocuklarınızı hayatınızın odak noktası haline getirip kendinizi yok saydığınız zaman, çocuğunuz ile hayatınız hakkında gereğinden fazla paylaşım yaptığınız ve ebeveynlikten ziyade arkadaş gibi davrandığınız zaman, çocuğunuzun duygularına gereğinden fazla tepki verdiğiniz, onun duygularına empatiden ziyade sempati duyduğunuz ve sahiplendiğiniz zaman çocuğunuz için sınırları bulanıklaştırabilirsiniz1.

Çocuklara Sağlıklı Sınırlar Çizmenin Bazı Yolları

Çocuk ve Ergenlere Sınır Koymak

Sınırlar Hakkında Net Olmalısınız

Genel kurallar koymaktansa durumsal olarak yapılması ve yapılmaması gerekenleri açıkça belirtebilirsiniz3, 4.

Sınır Koyarken Tutarlı Olun

Açıkça belirttiğiniz sınırlar, çocukların sınırlara yönelik denemesi karşısında sarsılmamalıdır. Çocuğun sınırları öğrenmesi ve geleceğe yönelik sınırlar hakkında oluşacak beklentiler için bugünkü tutarlılık önem arz etmektedir 3, 4.

Çocuğunuza Değil Kendinize Odaklanın

Çocuklarınıza koymak istediğiniz sınırların aşılmaması için sürekli olarak çocuğunuzu kontrol etmek, çocuğun gelişim dönemine bağlı olarak ebeveyn ve çocuk arasında gerilime sebep olabilir. Bu gerilimden çatışmalar hatta inatlaşmalar doğabilir. Ebeveyn olarak sınırlarınızı belirlemenin en önemli adımlarından biri, çocuğunuzu kontrol etmek için sınırlarınızdan vazgeçmemenizdir; çünkü onu kontrol etmeye odaklandığınızda aslında sınırlarınızı da aşmış olabilirsiniz. Çocuğunuza kendi sınırlarını öğretirken rol model olmak da önemlidir1.

Mükemmeliyetçi Beklentiler İçinde Olmayın

Çocuğunuza koyduğunuz kuralların/ sınırların harfi harfine yerine getirilmesini beklemeyin. İş yerinizde veya eşinizle koyduğunuz kurallara yetişkin olarak siz de uyum sağlayamıyor ve durumsal değişkenlerin sizi getirdiği konumda sapmalar yaşıyorsunuz. Sınırları yeni keşfetmekte olan çocuğunuz için de mükemmeliyetçi sınır beklentileri içinde olmaktansa yapabildiklerini destekleyebilirsiniz2.

Etkili İletişim Kurun

Çocuklarınızla sınır koymanın yolu onlarla iletişim kurmaktan geçmektedir. Siz sınırlarınızı koruyarak onlarla iletişim kurarsanız, saygılı bir şekilde beklenti ve ihtiyaçlarını ifade etmelerine yani sınırlarını korumalarına rol model oluşturabilirsiniz2.

Empati Kurmaya Yönelik Çalışmalar Yapın

Çocuklarınıza kendi arkadaş çevresinde ya da sizinle sınırlar konusunda bir durum yaşadığında/ bir başkasının sınırlarını ihlal ettiğinde karşı tarafın ne hissettiğini sorabilirsiniz ya da kendi sınırları ihlal edildiğinde neler hissettiğini sizinle paylaşmasını isteyebilirsiniz. Böylelikle, olumsuz duyguları deneyimlemek ve olumsuz duygulara sebep olmak hakkında daha fazla düşünmesine yardımcı olabilirsiniz5.

Ödül - Ceza Sistemini Kullanın

Çocukluk döneminde davranış değişikliğini sağlamak için ödül – ceza önemli bir yöntemdir. Sınırları korumaya yönelik davranışları desteklemek için ödüllendirebilir (örneğin çikolata almak) ve sınırları aşma girişimlerini ise cezalandırabilirsiniz (örneğin o gün parka gitmemek veya istediği oyuncağı almayı ertelemek)4.

Sınırların Karşılıklı Olduğunu Vurgulayın

Sınırlar, yalnızca çocuğunuzu engellemek için koyulmuş kurallar dizisi değildir. Hem çocuğunuzun hem de sizin sınırlarınızı korumak, fizyolojik ve psikolojik ihtiyaçlarınızın farkında olmanızı, farklı roller ve bağlamlarda duygu, düşünce ve davranışlarınızı düzenlemenizi kolaylaştıracaktır5. Çocuğunuza sınır koyarken sınırların karşılıklı olduğunu vurgulamak, daha kolay uyum sağlamalarına faydalı olabilir.

Çocuklarınıza Model Olun

Çocuklar, dünyaya geldiklerinde ilk sosyal çevreleri aileleridir. Dolayısıyla ailede gördükleri davranışları model alarak öğrenmeye oldukça yatkındırlar. Siz de sınır koymak ve sınırlarınızı korumak konusunda örnek olacak şekilde davrandığınızda çocuğunuza sınır koymanız ve koyulan sınırları korumasına yardımcı olmanız daha kolay ve işlevsel olacaktır.

Çocuklara Sınır Koymanın Önemi ve Kazandırdıkları

Çift Terapisine İhtiyaç Duyan Bir Çift

Empati

Çocuklara koyulan sınırlar, sosyal etkileşimin sınırlarını da çizmektedir. Çocuklar kendilerine sınır koymayı öğrendiklerinde başkalarına saygı duymayı da öğrenmiş olurlar. Dolayısıyla empati kurabilmek, başkalarının ne istediği ve neye ihtiyaç duyduğunu ve aynı zamanda kendilerinin de ne istediği ve neye ihtiyaç duyduğunu anlayabilmelerini kolaylaştırmaktadır5.

Güven

Uçsuz bucaksız sınırlar okyanusunda ne yapacağını ve ne yapmayacağını bilmeksizin varlığını sürdürmek bir çocuk için zordur; çünkü belirsizliklerle ve öğrenmediği birçok şeyle dolu dünyada bilgiye ve kendi etrafına çizebileceği bir çizgiye ihtiyaç duymaktadır. Dolayısıyla çocukların güvensiz hissetmelerini engellemek ve güven duygularını pekiştirmek için sınırlar faydalı olacaktır. Sınırlar, onlar için rutini ve öngörülebilir olmayı sağlayacaktır2.

Benlik Algısı

Çocuklara sınır koymamak, onların kendilerine yönelik algılarını zayıflatmakta veya çarpıtmaktadır. Çocukken bir kişinin sınırları öğrenememesi narsistik kişilik yapısına sebep olabilir. Böylece çevresindeki herkesi ve her şeyi onun istek ve ihtiyaçlarına hizmet etme mecburiyetinde olarak değerlendirebilir ve istediklerini elde edemediğinde gereğinden fazla olumsuz etkilenebilir2. Dolayısıyla sağlıklı bir kişilik yapısı ve benlik algısı için çocukların sınırlarını öğrenmesi önem teşkil etmektedir.

Güç Dengesi

Ebeveynler net sınırlar koymadığında veya çocuklarının ev ortamında karar verilmesi gerekenleri kontrol etmelerine izin verdiğinde, güç dengesi çocuğa doğru kayar ve bu hem ebeveynler hem de çocuklar için zararlıdır2.

Öz Disiplin

Çocuklara sınır koymak, onların öz disiplin becerilerini geliştirmeye katkı sağlar. Sağlıklı sınırlar koyularak yetişen çocuklar, neyi yapması veya yapmaması gerektiğini öğrenmekle beraber, ilerde kendi duygu, düşünce ve davranışlarını kontrol etme konusunda kendine stratejiler geliştirebilir ve başarılı olabilir6.

Başa Çıkma Becerileri

Çocuklara sınır koymak, sınır koyulduğunda karşı karşıya kaldıkları ve baş etmekte zorlandıkları olumsuz duygu ve deneyimlerle başa çıkmayı öğretir. Sınırlar karşısında olumsuz deneyimler yaşayan çocuğa karşı pes etmek yerine bu duyguyu yaşamasını, anlamasını ve bunun karşısında kendine baş etme becerileri geliştirmesine yardımcı olmak sağlıklı gelişimi için faydalı olacaktır6.

Sonuç

Ebeveyn ve çocuk arasındaki yakın ilişkinin en önemli getirilerinden biri, sınırlardır ve sınırları koymak, korumak, aşılmasını engellemek, uyum sağlamak oldukça zorlu süreçleri de beraberinde getirmektedir. Ancak, bu zorlu süreçler hem ebeveyn hem de çocuk açısından birçok beceri ve olumlu deneyimlerle sonuçlanması muhtemel bir yolculuktur.

Çocuğunuzla yaşadığınız sınır koyma sorunlarını aşmakta zorlanıyorsanız veya bu dönemin yarattığı sıkıntılarla başa çıkmakta sıkıntı yaşıyorsanız online terapiyle destek alarak süreci kolaylaştırmak için adım atabilirsiniz!


Kaynakça

  1. https://www.empoweringparents.com/article/parental-roles-how-to-set-healthy-boundaries-with-your-child/
  2. https://www.verywellfamily.com/whos-the-boss-how-to-set-healthy-boundaries-for-kids-3956403
  3. https://pathways-psychology.com/how-to-set-limits-for-children/
  4. https://childmind.org/article/teaching-kids-boundaries-empathy/
  5. https://childmind.org/article/teaching-kids-boundaries-empathy/
  6. https://www.verywellfamily.com/reasons-why-it-is-important-to-set-limits-with-kids-1094884

Daha iyi hissetmeye bugün başlayın

Uygulamayı indir ve size en uygun psikologu eşleyelim, ücretsiz ön görüşmenizi yapın ve alanında uzman psikologlarımızla görüşün.